De olie- en gasmigratiestroom

Suriname is in de lift. De recente olievondsten voor de kust hebben het land op de wereldkaart gezet en de verwachtingen zijn hooggespannen. Iedereen probeert zijn of haar stukje van de toekomstige welvaartstaart te bemachtigen. Maar het nieuws over de olie bleef niet binnen de landsgrenzen. Op elke vlucht vanuit Schiphol zitten opvallend veel Chinese immigranten op weg naar Paramaribo. Eenmaal in Suriname valt het direct op: het straatbeeld verandert. Waar voorheen vooral Brazilianen op het goud afkwamen, zien we nu steeds meer Cubanen, Venezolanen en vooral Chinezen die hun geluk komen beproeven.

De toename van Chinese immigratie is opmerkelijk vanwege de geografische afstand tussen China en Suriname. Cubanen, Brazilianen en Venezolanen zijn regionale migranten; Chinezen komen van veel verder. Suriname kent een lange geschiedenis van Chinese immigratie, maar de nieuwe golf heeft andere oorzaken dan die van 1858. De eerste Chinezen arriveerden al in 1858, toen planters het gouvernement vroegen om hulp bij het werven van arbeiders uit Azië. Zij vreesden een tekort aan arbeidskrachten bij de afschaffing van de slavernij. Met de komst van achttien Chinese contractarbeiders op de plantage Catharina Sophia begon een periode van twintig jaar Chinese arbeidsmigratie. Deze eerste generatie Chinezen leverde een blijvende bijdrage aan de multi-etnische samenstelling van de Surinaamse samenleving.

De huidige migratiegolf is echter van een andere aard. Waar de migratie van 1858 voortkwam uit een duidelijke arbeidsbehoefte in Suriname, wordt de hedendaagse instroom gedreven door pull factors - aantrekkingskrachten zoals economische kansen en relatieve politieke stabiliteit. Suriname wordt gezien als een nieuw land van mogelijkheden, mede dankzij de verwachte olie- en gasexploitatie.

Immigratie is wereldwijd een gevoelig thema. In de Verenigde Staten beloofde Donald Trump de grootste deportatie van migranten in de Amerikaanse geschiedenis. In Europa wint de roep om remigratie terrein, met partijen als Alternative für Deutschland (AfD) die dit tot speerpunt hebben gemaakt. Ook in Nederland pleiten verschillende rechtse partijen voor het terugsturen van mensen naar hun land van herkomst. In veel van deze landen worden immigranten verantwoordelijk gehouden voor problemen op het gebied van huisvesting, criminaliteit, religieuze spanningen en identiteitspolitiek. Maar is het sluiten van grenzen of het stimuleren van remigratie werkelijk de oplossing?

Waarschijnlijk niet. Migratie laat zich moeilijk stoppen, maar kan wél gereguleerd worden. Suriname zal, of het dat wil of niet, steeds meer een migratieland worden - vergelijkbaar met Canada, de Verenigde Staten, Australië en Nieuw-Zeeland. Deze landen hebben migratie niet als bedreiging gezien, maar als een strategisch instrument om hun economie en samenleving te versterken. In Australië en Nieuw-Zeeland wordt bijvoorbeeld gewerkt met een puntensysteem dat migranten selecteert op basis van opleiding, leeftijd en beroep. Afkomst speelt daarbij geen rol; de nadruk ligt op bijdrage en potentieel.

Ook Suriname zou die richting moeten verkennen. Ongecontroleerde migratie kan leiden tot spanningen in de samenleving, maar gereguleerde migratie kan juist kansen bieden. Als Suriname zich werkelijk wil ontwikkelen tot ‘de voedselschuur van het Caribisch gebied’, waarom dan niet gericht migranten aantrekken die ervaring hebben in landbouw en voedselproductie?

De olie- en gasvondsten markeren het begin van een nieuw tijdperk voor Suriname. Maar of dit een zegen of een vloek wordt, hangt voor een deel ook af van de manier waarop het land met migratie omgaat. De uitdaging ligt niet in het tegenhouden van mensen, maar in het verstandig sturen van een beweging die onvermijdelijk is.

John Misidjan