Procureur-generaal Garcia Paragsingh. (Foto: Ranu Abhelakh)
Het Openbaar Ministerie (OM) staat midden in de samenleving, onderstreept procureur-generaal (pg) Garcia Paragsingh. “Onze rol is niet die van toeschouwer, maar die van hoeder van de rechtsorde. Daarbij geldt voor ons één onwrikbare stelregel: niemand staat boven de wet.”

De pg sprak vrijdag bij de opening van het nieuwe zittingsjaar voor de rechtspraak. Zij greep de gelegenheid aan om terug te blikken op het afgelopen jaar en kracht te putten voor de uitdagingen. Bij het OM bestaat het besef dat niet elke normschending met strafrecht kan of moet worden aangepakt. “Soms is een bestuurlijke maatregel effectiever, soms ligt een oplossing in de maatschappelijke of preventieve sfeer.”

Momenteel telt het OM achttien officieren van justitie, en in 2026 komen nog eens vijftien vervolgingsambtenaren erbij. Zij bevinden zich in de afrondende fase van hun opleiding. Er zijn 33 gespecialiseerde desks, elk met specifieke rechtsgebieden of thema’s binnen het strafrecht. De pg: “Ze dragen bij aan een doelgerichte, deskundige en efficiënte afhandeling van zaken.”

Door gerichte opsporing en goede internationale samenwerking zijn flinke partijen drugs onderschept en criminele netwerken ontmanteld. Ook op het gebied van financiële criminaliteit en witwassen boekte het OM succes. Zo is steeds meer misdaadgeld uit de criminele sfeer gehaald. Daarnaast zijn verschillende mensenhandelzaken onderzocht, met als resultaat de bescherming van slachtoffers en de aanhouding van verdachten.

Uitdagingen
Het afgelopen jaar bracht grote uitdagingen met zich mee. Criminaliteit ontwikkelt zich voortdurend en er komen nieuwe vormen bij. Geweldsdelicten onder jongeren nemen toe, wat een zorgpunt is. Drugshandel en georganiseerde misdaad blijven aanwezig; zij ondermijnen de rechtsorde en verwoesten levens. Dan is er de uitdaging van beperkte capaciteit binnen de rechtspraak: niet alle zaken konden naar wens snel genoeg worden behandeld. Het OM voelde zich gedwongen om te kiezen welke zaken onmiddellijke vervolging verdienden en welke op een later moment konden worden behandeld.

Het illegale gebruik, de handel en de in- of uitvoer van vuurwapens en munitie blijven zorgwekkend. Het OM blijft zich inspannen om binnen de mogelijkheden en bevoegdheden het vuurwapengeweld aan te pakken en daders af te schrikken. Interne richtlijnen hierover worden regelmatig herzien.

Vooruitzichten
Paragsingh haalde enkele beleidsvoornemens aan voor 2026, zoals het opleggen van taakstraffen, waaronder een leerproject voor mensen die rijden onder invloed van alcohol. In juni startte het OM met mediation in jeugdstrafzaken als pilotproject; dit werd succesvol toegepast in twee zaken. Nu zal deze bemiddelingsvorm ook worden toegepast in strafdossiers van volwassen verdachten. Verder worden digitale verlengingen van vuurwapenbeschikkingen, inclusief digitale betaling, ingevoerd, evenals online-aanvragen voor medegebruik, vervanging en overdracht van vuurwapens.

Prioriteiten
Bij de start van het nieuwe zittingsjaar is het OM helder over zijn koers en prioriteiten. Zo blijft de aanpak van ondermijnende, zware en georganiseerde criminaliteit de hoogste prioriteit. “Drugscriminaliteit, witwassen en illegale wapenhandel zijn verweven met internationale netwerken die onze samenleving en economie bedreigen.” De aanpak van jeugdcriminaliteit en geweld onder jongeren krijgt nadrukkelijke aandacht. Vroege en zichtbare interventie, in samenwerking met scholen, hulpverleners en ouders, is essentieel om verdere ontsporing te voorkomen.

Andere aandachtsgebieden zijn cybercriminaliteit, mensenhandel, milieu- en verkeerscriminaliteit. Corruptiebestrijding blijft hoog op de agenda, stelt de pg. “Corruptie tast het vertrouwen in de overheid en in de rechtsstaat rechtstreeks aan. Het Openbaar Ministerie zal geen enkele vorm van corruptie tolereren en optredens tegen misstanden blijven krachtig en zichtbaar.”

Geen doofpot
Corruptiezaken onderzoeken is niet altijd even makkelijk. “Het blijft een grote uitdaging om met het beperkte aantal vervolgingsambtenaren en juristen van de Anti-Corruptiedesk van het OM dit ernstige probleem aan te pakken.” De personen die hiermee belast zijn, hebben daarnaast andere taken en onderzoeken te verrichten. “Wij benadrukken desalniettemin dat geen enkele zaak in de doofpot wordt gestopt.” Het OM blijft zich inzetten om met alle beschikbare menskracht “dit voor ons land schadelijke verschijnsel effectief te bestrijden binnen de kaders van onze opsporings- en vervolgingsmogelijkheden.”

Dilemma’s
Met enige regelmaat sturen diverse personen brieven en documenten naar het parket. Deze worden beoordeeld, waarna de zender antwoord krijgt of er volgt een onderzoek. In bepaalde gevallen wordt een gerechtelijk vooronderzoek gevorderd, legt de pg uit. Dit hele traject duurt enige tijd en kent soms ‘blinde muren’. “In het onderzoekstraject kan op verschillende zaken worden gestuit, zoals mensen die zich onvindbaar maken, attesten van langdurige ziekte die worden overgelegd, of getuigen die aangeven zich niets meer te kunnen heugen – om maar een greep te doen uit de dilemma’s waar wij tegenaan lopen.”

Bij een compleet dossier maakt het OM op basis van de beschikbare gegevens een zorgvuldige afweging over het al dan niet aanmerken van personen als verdachte, of bekende verdachten worden gedagvaard en wat de haalbaarheid is van een strafzaak.

Statistieken
Het OM ontving in het afgelopen zittingsjaar 4.458 strafdossiers van de politie. Er waren 1.246 zittingszaken in eerste aanleg. Landelijk werden 573 verkeersmisdrijven en 5.919 verkeersovertredingen behandeld door de rechter. In 212 zaken werd buiten proces afgehandeld op basis van artikel 100 van het Wetboek van Strafrecht, en in 27 zaken kregen de verdachten taakstraffen opgelegd.