Bij de jaarrede en de indiening van de begroting 2026 heeft ook de regering-Simons/Rusland de kans laten liggen om de staatsbegroting te hervormen. Een grondige analyse van de staat van de overheid, de economie en de samenleving die de regering heeft overgenomen, ontbrak. Uit zo’n analyse zou een realistische en vooral samenhangende begroting moeten voortkomen. Dan zou blijken dat de voorgenomen kapitaalinvesteringen van meer dan USD 1 miljard voor 2026 onmogelijk zijn, zelfs al zou de regering over de financiële middelen beschikken.

Ook president Simons is in haar eerste jaarrede niet verder gekomen dan een onsamenhangende wensenlijst van regeervoornemens. En niemand kan tegen een lijst van wensen zijn. Maar de verantwoordelijkheid van de president moet verder gaan. Er is door haar “kenki a systeem” en door de vicepresident “a nyun pasi” beloofd. Het systeem kan alleen veranderen als we, op basis van een grondige evaluatie, analyse en studie van onze economie en vooral van de prestaties van de overheid, nieuwe samenhangende plannen en begrotingen maken. Tot nu toe hebben alle regeringen nagelaten om daartoe aanzetten te geven door het indienen van de slotrekeningen.

Zo zijn opeenvolgende regeringen in de afgelopen vijf decennia er onvoldoende in geslaagd de Surinaamse economie te versterken. Anno 2025 zijn er daarom nog steeds te weinig sterke Surinaamse ondernemers in onze productiesectoren en zeker ook in de dienstverlening. Als we hadden gekeken naar de factoren waardoor dit is ontstaan, zou president Simons ongetwijfeld tot de conclusie zijn gekomen dat we de Surinaamse overheid ongewenst hebben laten groeien ten koste van het particuliere bedrijfsleven. Dit maakt dat de Surinaamse economie onvoldoende in staat is grote investeringen te verwerken vanwege een tekort aan uitvoeringscapaciteit. Daarom is een voorgenomen overheidsinvestering voor 2026 van meer dan USD 1 miljard niet alleen onrealistisch, maar ook onwenselijk en zeker onmogelijk.

De regering-Simons is ook voortgegaan met het presenteren van een verkeerd begrotingstekort. Alle politieke partijen, inclusief de NDP, leveren kritiek op deze ongezonde wijze van begroten wanneer zij in de oppositie zitten. Maar vanuit de coalitie zien we dat deze partijen doorgaan met het presenteren van een foutief begrotingstekort. Ook Simons maakt zich hieraan schuldig door leningen aan de inkomstenzijde te boeken en daardoor een veel kleiner begrotingstekort (3,5%) te presenteren, terwijl het werkelijke tekort bijna het dubbele daarvan is. Hiermee zet zij “de begrotingspoppenkast” voort.

De PALU roept de regering op te breken met deze begrotingspoppenkast. Met de beloofde “kenki a systeem” en “nyun pasi” kan morgen al gestart worden door de juiste begrotingscijfers te presenteren met meer realiteitszin. Ook kan de regering breken met de traditie om geen verantwoording af te leggen aan De Nationale Assemblée (DNA) over het gevoerde beleid en de belofte van transparantie nakomen. Door de slotrekeningen op tijd in te dienen bij DNA kan voor het eerst in de geschiedenis van Suriname worden begonnen met de evaluatie van de Surinaamse overheid. Met een grondige analyse en studie van de prestaties van de overheid en de economie kan vervolgens een meer realistische begroting worden opgesteld. Het volk kan met realistische plannen rekenen op daadwerkelijke uitvoering van datgene wat elk jaar in beleid wordt beloofd.