VS geïsoleerd na kritiek op Palestijnse staten-erkenning

President Donald Trump heeft dinsdag tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zijn afkeuring uitgesproken over de stappen van westerse landen om een Palestijnse staat te erkennen. De Verenigde Staten (VS) lijkt hierdoor steeds meer geïsoleerd in zijn onvoorwaardelijke steun aan bondgenoot Israël.

In zijn toespraak riep Trump wereldmachten op zich te richten op de vrijlating van gijzelaars die bijna twee jaar geleden door Hamas in Gaza werden gevangen genomen, tijdens de dodelijke aanval op Israël die het conflict in Gaza ontketende.

Israël ligt wereldwijd onder vuur vanwege zijn militaire optreden in Gaza, waar volgens lokale gezondheidsautoriteiten meer dan 65.000 Palestijnen zijn gedood en enorme verwoestingen zijn aangericht. Een internationale voedselmonitor meldt dat delen van het gebied lijden onder hongersnood.

Frankrijk, Groot-Brittannië, Canada, Australië en Portugal behoren tot de landen die de afgelopen dagen een Palestijnse staat hebben erkend. Deze stappen zijn voortgekomen uit frustratie over het Israëlische offensief en zijn bedoeld om de tweestatenoplossing te bevorderen, maar hebben Israël en de Verenigde Staten boos gemaakt.

"Alsof men het conflict wil aanmoedigen, proberen sommige leden van deze vergadering eenzijdig de Palestijnse staat te erkennen. Deze erkenning zou een te grote beloning zijn voor de terreur van Hamas," aldus Trump in zijn toespraak.

Later op de dag sprak Trump met leiders en functionarissen van verschillende landen met een meerderheid moslimbevolking – waaronder Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Egypte, Jordanië, Turkije, Indonesië en Pakistan – over de situatie in Gaza. "Het was een zeer succesvolle bijeenkomst met alle grote spelers, behalve Israël, maar dat komt nog," aldus Trump.

Eerder meldde Axios dat Trump tijdens de bijeenkomst naast de vrijlating van gijzelaars en het beëindigen van de oorlog, ook de Amerikaanse plannen zou bespreken voor een Israëlische terugtrekking en het bestuur van Gaza na de oorlog, zonder betrokkenheid van Hamas.

Washington dringt er bij Arabische en moslimlanden op aan om troepen te sturen naar Gaza om de terugtrekking van Israël mogelijk te maken en om financiering te regelen voor overgangs- en wederopbouwprogramma’s, aldus Axios.

Na afloop van de bijeenkomst op dinsdag gaf het Witte Huis geen direct commentaar.

De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan noemde de bijeenkomst zeer vruchtbaar en kondigde aan dat er een gezamenlijke verklaring zal worden gepubliceerd.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu is inmiddels begonnen aan een langverwachte grondaanval op Gaza-Stad, terwijl de hoop op een staakt-het-vuren gering is.

Ondanks de groeiende internationale kritiek blijft Washington de meest fervente bondgenoot van Israël.

Zowel de VS als Israël boycotten een top in New York op maandag, georganiseerd door Frankrijk en Saudi-Arabië, waar tientallen wereldleiders bijeenkwamen om steun te betuigen aan een Palestijnse staat.

Hoewel steeds meer landen de Palestijnse onafhankelijkheid erkennen, vereist volledige VN-lidmaatschap goedkeuring van de Veiligheidsraad, waar de VS een veto heeft en deze regelmatig gebruikt om resoluties die Israël bekritiseren te blokkeren.

VN-secretaris-generaal António Guterres steunde de erkenningen in een toespraak bij de Veiligheidsraad op dinsdag: "Dit is het duidelijkste pad naar een tweestatenoplossing: Israël en een onafhankelijke, soevereine, democratische, levensvatbare en aaneengesloten staat Palestina," zei hij. "We moeten dit momentum grijpen."

Frankrijk en Groot-Brittannië organiseerden dinsdag een bijeenkomst met Duitsland, Italië, de VAE, Saudi-Arabië, Qatar, Egypte, Jordanië, Canada en Australië om een mogelijke stabilisatiemacht voor Gaza te bespreken, die alleen na een staakt-het-vuren zou worden ingezet en een VN-mandaat zou vereisen.

Tweestatenoplossing vrijwel dood
De tweestatenoplossing – het bestaan van zowel Israëlische als een Palestijnse staat – was de basis van het door de VS gesteunde vredesproces dat begon met de Oslo-akkoorden in 1993, maar dit proces is vrijwel dood.

De meest rechtse regering in de Israëlische geschiedenis heeft verklaard dat er geen Palestijnse staat zal komen, terwijl zij de strijd voortzet tegen Hamas in Gaza na de aanval van 7 oktober 2023, waarbij volgens Israëlische cijfers zo’n 1.200 mensen omkwamen.

Israël wil dat Hamas de laatste gijzelaars vrijlaat die het heeft genomen tijdens die aanval.

Met het offensief in Gaza-Stad probeert het Israëlische leger Hamas uit te schakelen en drong dinsdag dieper door in de dichtbevolkte stadsdelen.

Lokale gezondheidsautoriteiten meldden dat Israëlisch vuur dinsdag minstens 22 mensen in de Gazastrook doodde, waarvan 18 in Gaza-Stad. Het ministerie van Volksgezondheid van Gaza waarschuwde dat ziekenhuizen binnen enkele dagen zonder brandstof komen te zitten, wat levens in gevaar brengt.

Een VN-commissie stelde dinsdag in een rapport dat de Israëlische regering duidelijk de intentie heeft om permanente controle over Gaza te vestigen en een Joodse meerderheid in de bezette Westelijke Jordaanoever te waarborgen.

Het rapport beschrijft de uitgebreide, systematische sloop van burgerinfrastructuur door Israëlische autoriteiten in de corridors en bufferzones van Gaza, waardoor Israël zijn controle uitbreidde tot 75% van de Gazastrook in juli van dit jaar.

De Israëlische missie in Genève verwierp de bevindingen van het rapport.