De Nationale Democratische Partij (NDP) uit scherpe kritiek op het voornemen van het ministerie van Binnenlandse Zaken (BiZa) om tijdens de stemming vandaag via een digitale applicatie voorlopige uitslagen per stembureau te publiceren. Volgens de partij is deze werkwijze in strijd met de Kiesregeling, ondermijnt het de transparantie van het stemproces en zaait het onnodig wantrouwen bij het publiek. De NDP roept op tot onmiddellijke stopzetting van deze werkwijze en waarschuwt voor het risico op verwarring, fouten en desinformatie.

Uit informatie die via BiZa is verstrekt aan het stembureaupersoneel en het publiek, blijkt dat het de bedoeling is dat tijdens de stemopneming (telling), bij het tellen van elk afzonderlijk stembiljet, een stembureaulid de beoordeling daarvan – geldig, ongeldig of ‘twijfelachtig’, zoals mogelijk onder de nieuwe Kiesregeling – direct invoert in een digitale applicatie op een tablet.

De Kiesregeling bepaalt in de artikelen 116 t/m 121 hoe de stemopneming bij de stembureaus moet plaatsvinden. Artikel 122 regelt dat het aanwezige publiek tijdens de telling nog bezwaren kan maken tegen de uitslag, en dat aansluitend een proces-verbaal dient te worden opgemaakt conform wettelijke voorschriften. Dit proces-verbaal met de uitslag van het stembureau moet vervolgens terstond worden aangeplakt in het stemlokaal.

Nergens in de Kiesregeling of het Kiesbesluit is opgenomen dat de beoordeling van een stembiljet tijdens de telling digitaal moet of kan worden ingevoerd in een applicatie. Bovendien zijn uitsluitend de resultaten in het proces-verbaal – na afronding van de stemopneming – wettelijk erkend als de officiële uitslag van het betreffende stembureau.

Daar komt bij dat het voor waarnemers op dit moment onmogelijk is om deze aanvullende digitale handeling transparant te volgen. Er is namelijk geen scherm in het stemlokaal waarop zichtbaar is wat het stembureaulid op het tablet invoert. Hierdoor is voor noch de aanwezigen in het stemlokaal, noch het publiek thuis verifieerbaar of de ingevoerde gegevens overeenkomen met de daadwerkelijk uitgebrachte stem.

Enkele kernvragen die hierbij onbeantwoord blijven:
- Hoe weet het publiek dat de ingevoerde stem overeenkomt met de daadwerkelijke keuze van de kiezer?
- Welke garanties biedt BiZa dat er geen fouten – bewust of onbewust – worden gemaakt?
- Wie controleert de digitale applicatie op integriteit en correctheid?
- Wat gebeurt er bij invoerfouten, en hoe wordt voorkomen dat het volk verkeerd wordt geïnformeerd?
- Is het Onafhankelijk Kiesbureau (OKB) daadwerkelijk in staat om – met de juiste ICT-faciliteiten – op behoorlijke wijze toezicht te houden op deze landelijke invoer?

Deze vragen zijn op dit cruciale moment nog steeds onbeantwoord, stelt de NDP. Gezien het feit dat tijdens de stemopneming nog bezwaren kunnen worden ingediend die van invloed kunnen zijn op de definitieve uitslag, is het publiceren van voorlopige resultaten via een applicatie vóór de opmaak en aanplakking van het proces-verbaal (ex artikel 122 van de Kiesregeling) niet alleen strijdig met de Kiesregeling, maar ook misleidend.

Op deze wijze werkt BiZa – als organisator van de verkiezingen – zelf mee aan het verspreiden van een mogelijk vertekend of onjuist beeld van de uitslagen. Dit vergroot het wantrouwen bij burgers en belanghebbenden, temeer daar na controle en vaststelling van de resultaten door het hoofdstembureau en het Centraal Hoofdstembureau mogelijk afwijkingen kunnen blijken tussen de voorlopige en officiële uitslagen.

Voor een correct, ordentelijk en rustig verloop van de verkiezingen en de telling is het van groot belang dat deze situatie wordt voorkomen. De NDP roept daarom Biza en alle betrokken verkiezingsautoriteiten op om af te zien van het publiekelijk publiceren van voorlopige stembureau-uitslagen via deze omstreden applicatie vóórdat de processen-verbaal zijn aangeplakt.

Daarnaast doet de NDP een dringend beroep op alle kiezers om tijdens de telling waakzaam te zijn en indien nodig:
- Bezwaren conform artikel 122 van de Kiesregeling te maken en schriftelijk vast te leggen;
- Meldingen van misstanden te doen bij het crisiscentrum van het Anti-Fraude Platform (AFP), bij de crisiscentra van de deelnemende politieke organisaties, en bij het Onafhankelijk Kiesbureau.

"Wij spreken de hoop uit dat de organisator van de verkiezingen dit pleidooi ter harte neemt, zodat de verkiezingen eerlijk, transparant, ordelijk, vreedzaam en conform de wettelijke voorschriften verlopen", stelt de NDP.

De NDP heeft BiZa, het Centraal Hoofdstembureau en het OKB brieven over deze kwestie geschreven.


Documenten: