Barbados verstoot koningin Elizabeth als staatshoofd

Barbados, een voormalige Britse kolonie, zal volgende week koningin Elizabeth als staatshoofd afstoten en daarmee de laatste resterende koninklijke banden met Groot-Brittannië verbreken. Dat gebeurt bijna 400 jaar nadat het eerste Engelse schip op het Caribische eiland aankwam.

Barbados noemt de verwijdering van Elizabeth II, de koningin van Barbados en 15 andere gebieden, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Australië, Canada en Jamaica, als een teken van vertrouwen en een manier om eindelijk te breken met de demonen van zijn koloniale geschiedenis.

"Dit is het einde van het verhaal van koloniale uitbuiting van lichaam en geest", zegt professor Sir Hilary Beckles, een historicus uit Barbados. Hij zei dat dit een historisch moment was voor Barbados, het Caribisch gebied en alle postkoloniale samenlevingen. "De mensen van dit eiland hebben gestreden, niet alleen voor vrijheid en gerechtigheid, maar ook om zich te onttrekken aan de tirannie van het imperiale en koloniale gezag", zegt Beckles, vice-kanselier van de University of the West Indies.

De geboorte van de republiek, 55 jaar op de dag sinds Barbados de onafhankelijkheid uitriep, maakt eindelijk bijna alle koloniale banden los die het kleine eiland op de Kleine Antillen aan Engeland hebben gebonden sinds een Engels schip het opeiste voor koning James I in 1625.

Het kan ook een voorbode zijn van een bredere poging van andere voormalige koloniën om de banden met de Britse monarchie te verbreken, terwijl het zich schrap zet voor het einde van Elizabeths bijna 70-jarige regering en de toekomstige toetreding van Charles, die de vieringen in Bridgetown zal bijwonen.

Het besluit van Barbados is de eerste keer in bijna 30 jaar dat een rijk de koningin als staatshoofd heeft verwijderd: Mauritius, een eiland in de Indische Oceaan, riep zichzelf uit tot republiek maar bleef in het Gemenebest, een vereniging van voornamelijk voormalige Britse koloniën die de thuisbasis is van zo'n 2,5 miljard mensen.

Buckingham Palace zegt dat de kwestie een zaak is voor de mensen van Barbados.

Suiker en slaven
Oorspronkelijk bevolkt door golven van Saladoid-Barrancoid en Kalinago-migranten, dwongen Spaanse slavenhandelaren de indianen te vluchten. Barbados was onbewoond toen de Engelsen arriveerden.

De Engelsen gebruikten aanvankelijk blanke Britse contractarbeiders om te zwoegen op de plantages van tabak, katoen, indigo en suiker, maar Barbados zou in slechts een paar decennia de eerste echte winstgevende slavenmaatschappij van Engeland worden.

Barbados ontving tussen 1627 en 1833, 600.000 tot slaaf gemaakte Afrikanen, die te werk werden gesteld op de suikerplantages en fortuinen verdienden voor de Engelse eigenaren.

"Barbados werd onder Engelse koloniale regels het laboratorium voor plantagegemeenschappen in het Caribisch gebied", zegt Richard Drayton, een professor in imperiale en mondiale geschiedenis aan Kings College, Londen, die als kind in Barbados woonde. "Het wordt het laboratorium voor de slavenmaatschappij, die daarna wordt geëxporteerd naar Jamaica en de Carolinas en Georgia."

Meer dan 10 miljoen Afrikanen werden tussen de 15e en 19e eeuw door Europese landen vastgeketend in de Atlantische slavenhandel. Degenen die de vaak wrede reis overleefden, belandden op plantages.

Hoewel in 1838 uiteindelijk volledige vrijheid werd verleend, behielden de plantage-eigenaren aanzienlijke economische en politieke macht tot in de 20e eeuw. Het eiland werd in 1966 volledig onafhankelijk.

Prins Charles, de 73-jarige erfgenaam van de Britse troon, zal naar Barbados reizen voor de ceremonies ter gelegenheid van de verwijdering van zijn 95-jarige moeder als staatshoofd. Barbados blijft een republiek binnen het Gemenebest, een groepering van 54 landen in Afrika, Azië, Amerika, Europa en de Stille Oceaan die altijd een prioriteit is geweest voor Elizabeth, die het leidt.

Hoewel de naam gewoon Barbados zal blijven, zou de verwijdering van de koningin volgens Drayton wel eens de zaden van republicanisme verder in het Caribisch gebied kunnen zaaien. "Dit zal vooral gevolgen hebben binnen de Engelstalige Caraïben", zei Drayton, die wees op een republiek in zowel Jamaica als Saint Vincent en de Grenadines.

De koningin heeft veel bezoeken gebracht aan Barbados en heeft volgens Buckingham Palace "een unieke relatie gehad met dit, het meest oostelijke van de Caribische eilanden".

De republiek Barbados zal worden uitgeroepen tijdens een ceremonie die op maandag 29 november laat in de avond begint op het National Heroes Square in Bridgetown.

"De tijd is gekomen om ons koloniale verleden volledig achter ons te laten", zei premier Mia Mottley in een toespraak in 2020 voor gouverneur-generaal Sandra Mason, die Elizabeth zal vervangen als staatshoofd van Barbados, nadat ze tot president is gekozen. "Dit is de ultieme verklaring van vertrouwen in wie we zijn en wat we kunnen bereiken."