Een medische hulpverlener krijgt 9 een dosis van het Oxford-AstraZeneca Covid-19-vaccin toegediend in het Jabra Hospital for Emergency and Injuries in de Sudanese hoofdstad Khartoum. (Foto: AFP)
VN-secretaris-generaal Antonio Guterres heeft verzocht om US$8 miljard om tegen het eind van het jaar 40%van de mensen in alle landen op een eerlijke manier te helpen vaccineren. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft een plan gelanceerd dat tot doel heeft 70% van de wereld tegen medio 2022 te vaccineren.

Guterres heeft er bij de Groep van 20 rijke landen op aangedrongen om op een top in Rome later deze maand  hun "wens om de wereld te laten vaccineren" waar te maken. "Het niet hebben van een eerlijke verdeling van vaccins is niet alleen een kwestie van immoreel zijn, het is ook een kwestie van dom zijn", zei hij op een gezamenlijke persconferentie met Tedros Adhanom Ghebreyesus, directeur-generaal van de WHO.

Tot nu toe zijn wereldwijd meer dan 6,3 miljard doses coronavirusvaccins toegediend.  Maar volgens Our World in Data moet meer dan de helft van de wereld nog minstens één dosis van een Covid-19-vaccin krijgen, en minder dan 5% van de Afrikanen is volledig gevaccineerd, volgens de hoogste volksgezondheidsfunctionaris van het continent.

Het WHO-plan roept landen met een hoge vaccindekking op om verwachte leveringen van extra doses toe te staan ​​om eerst naar het Covax global sharing-programma en de African Vaccine Acquisition Trust (AVAT) te gaan voor distributie naar waar ze dringend nodig zijn. Het wil ook dat de rijkere landen de toezeggingen voor het delen van vaccins en donaties aan Covax nakomen en versnellen, en nieuwe toezeggingen doen.

En het roept medicijnfabrikanten op om prioriteit te geven aan Covax- en AVAT-vaccincontracten en deze dringend na te komen, transparant te zijn over maandelijkse productiegegevens en duidelijke maandelijkse schema's te geven voor leveringen aan Covax, AVAT en lage- en lage-middeninkomenslanden.

"Het hele VN-systeem heeft leiderschap getoond, maar we hebben geen macht", zei Guterres. "De macht ligt in de landen die vaccins produceren of zouden kunnen produceren, en bij de bedrijven."

Tedros vroeg zich ook af waarom landen het niet eens waren geworden over een tijdelijke afstand van intellectuele eigendomsrechten op Covid-19-vaccins en -therapieën bij de Wereldhandelsorganisatie.

"Als we het nu niet kunnen gebruiken in deze ongekende situatie, wanneer gebruiken we dan de TRIPS-ontheffing?" vroeg Tedros. "Waarom hebben we überhaupt deze IP-ontheffingen ... als we het niet in dergelijke omstandigheden gaan gebruiken?"

"Fabrikanten en overheden zouden zichzelf deze vraag echt moeten stellen", zei hij.

De onderhandelingen over een dergelijke stap - een jaar geleden voorgesteld door Zuid-Afrika en India - lopen vast en hebben geen richting, zeiden bronnen maandag na een bijeenkomst over het onderwerp.