Brazilië: Rechter schorst Lula’s benoeming

Een Braziliaanse rechter heeft de benoeming van ex-president Luiz Inácio Lula da Silva als stafchef van zijn opvolger, Dilma Rousseff geschorst. Dat is gebeurd kort nadat Lula was beëdigd.

In het bevel van de rechter staat dat het gevaar erin zit dat een federaal onderzoek zou kunnen worden ontspoord als Lula een minister is. In Brazilië kunnen leden van het kabinet alleen worden onderzocht door het Hof van Cassatie, en niet door de federale rechtbanken. Lula wordt onderzocht in verband met een corruptieschandaal. De overheid heeft beroep aangetekend tegen het besluit.

Aanklagers hebben vorige week aanklachten tegen Lula ingediend waarin ze hem beschuldigen van witwassen van geld en fraude. Lula heeft alle aantijgingen ontkend. Lula’s nominatie als stafchef heeft Brazilianen verdeeld. Sommigen zeggen dat de handeling bedoeld is om hem te beschermen tegen vervolging, terwijl anderen zijn terugkeer naar de actieve politiek hebben verwelkomd.

Voor zijn beëdiging waren er buiten het presidentieel paleis botsingen tussen groepen van voor- en tegenstanders van de regering. De ceremonie zelf werd onderbroken door een demonstrant die riep: "Schande!". De demonstrant werd overstemd door aanhangers van de regerende Arbeiderspartij, die pro-regerings slogans en Lula's naam scandeerden. Tijdens de ceremonie heeft president Rousseff haar voorganger geprezen. Ze zei dat hij "niet alleen een geweldige politicus is, maar ook een goede vriend en kameraad van vele veldslagen. We hebben altijd zij aan zij gestaan.”

Een zichtbaar boze Rousseff heeft vervolgens de federale rechter Sergio Moro bekritiseerd. Moro leidt het onderzoek naar een enorm corruptieschandaal bij staats-oliegigant Petrobras. Hij heeft woensdag een opgenomen telefoongesprek tussen president Rousseff en Lula openbaar gemaakt. Het gesprek bewijst volgens sommigen dat Lula de post van stafchef kreeg om hem te beschermen tegen vervolging. In het gesprek zegt Rousseff tegen Lula dat ze hem het officieel decreet waarin ze hem benoemd tot minister zou toesturen "om dit te gebruiken in geval het nodig is."

President Rousseff zegt dat rechter Moro de wet en de grondwet heeft overtreden door het gesprek vrij te geven. Ze zou een onderzoek instellen. Het staatshoofd staat zelf onder grote politieke druk. Haar critici beschuldigen haar van manipulatie met de boekhouding van Brazilië. Ze zou daardoor een groeiend tekort in de begroting hebben verborgen. De leden van de Tweede Kamer van het Congres hebben donderdag ingestemd met de installatie van een 65-leden tellende commissie die zich moet bezighouden met het proces tot afzetting. De commissie zal zich in de komende weken buigen over deze kwestie en een aanbeveling doen over de vraag of Rousseff al dan niet kan worden afgezet. De uiteindelijke beslissing over haar politieke toekomst zal de Senaat (Eerste Kamer) nemen.

Analisten zeggen dat zij Lula tot stafchef heeft benoemd opdat hij zijn invloed met leden van het Congres zou kunnen gebruiken om hen ervan te overtuigen tegen haar afzetting te stemmen. Naarmate meer en meer leden van haar Arbeiderspartij worden onderzocht op corruptie bij Petrobras, wordt ze ook geconfronteerd met toenemende vragen over wat zij kan hebben geweten. Rousseff was van 2003 tot 2010 hoofd van de raad van bestuur bij Petrobras. Ook zij heeft altijd alle aantijgingen ontkend.

Zondag hebben naar schatting drie miljoen mensen deelgenomen aan anti-regeringsdemonstraties in heel het land. Ze hebben Rousseff opgeroepen een einde te maken aan de corruptie en eisen haar aftreden. Er waren ook demonstraties op kleinere schaal ter ondersteuning van de regering. De politieke onrust komt op een moment van economische problemen. Brazilië gaat door de ergste recessie in meer dan drie decennia.