Mensen bidden voor het cenotaaf voor de slachtoffers van de atoombom van 1945, in het Vredesmonumentenpark in Hiroshima, West-Japan. (Foto: Reuters)
Duizenden mensen zijn woensdag samengekomen in Hiroshima om de 80e herdenking bij te wonen van de eerste inzet van een kernwapen in oorlogstijd. Overlevenden, functionarissen en vertegenwoordigers uit 120 landen en regio’s stonden stil bij deze mijlpaal en riepen opnieuw op tot wereldwijde nucleaire ontwapening.

De Japanse stad in het westen van het land werd op 6 augustus 1945 volledig verwoest toen de Verenigde Staten een uraniumbom — met de codenaam Little Boy — lieten vallen. Ongeveer 78.000 mensen kwamen onmiddellijk om het leven. Tegen het einde van dat jaar zouden nog tienduizenden sterven aan brandwonden en stralingsziekten.

De aanval op Hiroshima werd drie dagen later gevolgd door een plutoniumbom op Nagasaki. Kort daarna capituleerde Japan, op 15 augustus, waarmee de Tweede Wereldoorlog eindigde. Hiroshima werd mede als doelwit gekozen omdat Amerikaanse militaire planners dachten dat de omliggende bergen de vernietigende kracht van de bom zouden versterken.

In het Vredespark van Hiroshima, vlakbij het epicentrum van de explosie, vond woensdag de jaarlijkse herdenkingsceremonie plaats. Delegaties uit een recordaantal landen en gebieden namen deel.

Verslaggever Fadi Salameh van Al Jazeera meldde vanuit het park dat de ceremonie volgens traditie verliep:
"Het programma is elk jaar vrijwel hetzelfde. Om acht uur brengen kinderen en bezoekers bloemen en water — symbolisch voor het verlichten van het lijden van de overlevenden.
Precies om 8.15 uur volgt een minuut stilte. Daarna leest de burgemeester van Hiroshima de vredesverklaring voor, met een oproep tot wereldwijde afschaffing van kernwapens."

Japanse schoolkinderen namen deel aan de 'Belofte van Vrede', waarbij zij statements van hoop en herinnering voorlazen. Ook werd er een boodschap gedeeld van de vertegenwoordiger van VN-secretaris-generaal António Guterres, met een oproep tot wereldvrede.

De burgemeester van Hiroshima, Kazumi Matsui, uitte zijn zorgen over de opkomende wereldwijde militarisering en bekritiseerde politieke leiders die kernwapens als noodzakelijk beschouwen voor nationale veiligheid.

"Onder wereldleiders groeit het idee dat het bezit van kernwapens onvermijdelijk is om hun landen te beschermen," aldus Matsui. "De VS en Rusland bezitten samen nog altijd 90 procent van alle kernkoppen. Die houding ondermijnt niet alleen de lessen uit het tragische verleden, maar ook de internationale structuren die zijn opgebouwd voor vredeshandhaving."

Matsui riep wereldleiders op om Hiroshima persoonlijk te bezoeken: "Zie met eigen ogen de realiteit van de atoombom."

Veel aanwezigen deelden die oproep
"Het voelt steeds meer alsof de geschiedenis zich herhaalt," zei de 71-jarige Yoshikazu Horie tegen persbureau Reuters. "Er gebeuren vreselijke dingen in Europa… Zelfs in Japan en Azië lijken we dezelfde kant op te gaan. Dat is beangstigend. Ik heb kleinkinderen en ik wens ze vrede, zodat ze gelukkig kunnen opgroeien."

Overlevenden van de aanval — de zogenoemde hibakusha — werden vroeger gediscrimineerd uit angst voor ziektes of genetische afwijkingen. Hun aantal is dit jaar voor het eerst gedaald tot onder de 100.000.

Hoewel Japan zich publiekelijk inzet voor nucleaire ontwapening, heeft het land het VN-verdrag dat kernwapens volledig verbiedt, nog steeds niet ondertekend.