Een danseres in inheemse kledij treedt op ter gelegenheid van de 700e verjaardag van de stichting van Tenochtitlan, tegenwoordig Mexico-Stad, op het centrale plein van de hoofdstad, de Zocalo. (Foto: AP)
Met kleurrijke dansen, ceremoniële rituelen en toespraken van de hoogste politieke leiders heeft Mexico-Stad dit weekend het 700-jarig bestaan van haar oorsprong als Azteekse hoofdstad Tenochtitlan herdacht. In het centrale Zócalo-plein herdachten duizenden mensen de stichting van de stad door de Mexica – beter bekend als de Azteken – in 1325.

Acteurs in traditionele inheemse kledij speelden het mythische moment na waarop de god Huitzilopochtli zijn volk de plek aanwees waar zij zich moesten vestigen: een adelaar op een cactus. Volgens de overlevering ontstond op die plek Tenochtitlan, het kloppende hart van het Azteekse rijk en het fundament van het huidige Mexico-Stad.

Later op de dag vulden honderden dansers in kleurrijke veren tooien, met drums en enkelbanden van zaden, het plein met voorouderlijke dansen die bedoeld zijn om contact te maken met de natuur.

Een levende legende
"Mexico werd niet geboren met de komst van de Spanjaarden, maar met de grote beschavingen die hier al leefden," zei president Claudia Sheinbaum in haar toespraak. Ze riep op om racisme in het land uit te bannen en de inheemse wortels van de Mexicaanse identiteit volledig te omarmen.

Hoewel het exacte stichtingsjaar van Tenochtitlan onzeker is – de meeste geschiedschrijvingen zijn deels gebaseerd op legendes – is het symbolisch belang van 1325 enorm. Het beeld van de adelaar op een cactus leeft vandaag voort op de Mexicaanse vlag, zoals vastgelegd in de beroemde Codex Mendoza.

Kritiek van historici
Volgens historicus Miguel Pastrana van de Nationale Autonome Universiteit van Mexico zijn de festiviteiten vooral "civiel en politiek" van aard, en weerspiegelen ze niet altijd de nieuwste wetenschappelijke inzichten.

Pastrana benadrukt dat de Mexica oorspronkelijk uit een onbekend gebied genaamd Aztlan kwamen, en pas na meerdere pogingen om zich elders te vestigen, uiteindelijk toestemming kregen van de Tepaneca-volkeren om op het eiland in het meer te wonen. Daar groeide hun macht snel dankzij militaire kracht, economische netwerken en strategische allianties.

Tenochtitlan groeide uit tot een indrukwekkende metropool met paleizen, markten, kanalen en tempels – tot de Spaanse verovering in 1521 er een abrupt einde aan maakte.

Cultuur als trots
Voor veel Mexicanen is deze herdenking meer dan een historische terugblik; het is een bevestiging van een nationale identiteit die wortelt in inheemse kracht en cultuur. De boodschap van dit jubileumjaar is helder: de geschiedenis van Mexico begon lang vóór de kolonisatie – en leeft voort in het heden.