Jimmy 'Barbecue' Cherizier, een van de machtigste bendeleiders van Haïti, presenteert zichzelf als een revolutionair die vecht tegen een corrupt systeem. (Foto: AP)
De meedogenloze bendeoorlogen in Haïti hebben zich vanuit de hoofdstad naar belangrijke landbouwgebieden verspreid, waarbij tienduizenden mensen ontheemd zijn geraakt en een verwoestende impact hebben op de toegang tot voedselproducten, aldus de Verenigde Naties dinsdag in een rapport.

VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten, Volker Turk, zei dat de langverwachte internationale veiligheidshulp – een jaar geleden aangevraagd door de niet-gekozen regering van Haïti en vorige maand goedgekeurd door de VN – "zo snel mogelijk" moet worden ingezet.

Het geweld is geleidelijk geëscaleerd in de Bas-Artiboniet-regio ten noorden van de hoofdstad, de bron van basisproducten zoals rijst, waarbij de VN ongeveer 22.000 ontheemden heeft gedocumenteerd als gevolg van moorden, plunderingen, ontvoeringen en wijdverbreid seksueel geweld.

De machtigste bendes in de regio zijn gelieerd aan leden van de machtige G-Pep-alliantie van de hoofdstad, zo blijkt uit het rapport. Dit duidt op een strategie van de kant van G-Pep om zijn invloed uit te breiden.

Gewapend met semi-automatische geweren en pistolen hebben bendes huizen in brand gestoken, irrigatiesystemen aangevallen, gewassen en vee gestolen en 'belastingen' geëist van boeren om toegang te krijgen tot de velden.

Ontvoeringen en martelingen voor losgeld komen ook vaak voor, aldus het rapport. Aanvankelijk concentreerde de VN zich op transportroutes, maar volgens de VN vallen bendes nu steeds vaker woonwijken aan, ontvoeren ze massaal mensen, en plegen ze groepsverkrachtingen van vrouwen en zelfs jonge kinderen.

Het geweld heeft de toegang van humanitaire organisaties tot het gebied ernstig beperkt, waardoor de steun voor de slachtoffers van seksueel geweld is overgelaten aan plattelandsverenigingen die weinig geld hebben. Slachtoffers komen zelden naar voren, aldus het rapport, uit angst voor represailles en wantrouwen jegens de politie.

De onzekerheid en de slinkende financiële middelen hebben ertoe geleid dat hulpgroepen hun activiteiten hebben stopgezet en op de begrotingen hebben bezuinigd, terwijl het Voedselagentschap van de VN schat dat bijna de helft van het land honger lijdt, waaronder meer dan 45% van de mensen in Bas-Artibonite.

Turk zei dat de situatie 'catastrofaal' was en herhaalde de oproepen tot de internationale troepenmacht, meer staatsoptreden, bredere sancties en strengere controles op wapens waarvan wordt aangenomen dat ze grotendeels vanuit de Verenigde Staten worden verhandeld.

"We blijven meldingen ontvangen van moorden, seksueel geweld, ontheemding en ander geweld – ook in ziekenhuizen", zei hij.

"De broodnodige multinationale veiligheidsondersteuningsmissie moet zo snel mogelijk naar Haïti worden ingezet."