Terwijl het Boven-Surinamegebied, Brokopondo, het Marowijnegebied en Saramacca, wankelen onder overstromingen, krijgt de economie een zware klap. Door de watersnood raken velen uit deze gebieden voor een langere periode ontheemd. Evenzo zijn veel ‘small businesses’ dagen, weken of zelfs maanden gesloten. De rimpeleffecten van de bedrijfssluitingen kunnen nog lange tijd voelbaar zijn en voor sommige ondernemers lijkt het onmogelijk om van de ramp te herstellen.
 
Dit zijn enkele uitkomsten van het onderzoek van de impact van de overstromingen op ‘small businesses’ in de getroffen gebieden. De watersnood heeft grote gevolgen voor zelfstandige ondernemers, micro-, kleine- en middelgrote ondernemingen (‘small businesses’). Veel ondernemers lijden verliezen door de ramp. Veertig tot zestig procent van hen kan de bedrijfsactiviteiten niet meteen hervatten als de overstroming zich terugtrekt. Deze bevinding is verontrustend, omdat ‘small businesses’ naar verluidt, goed zijn voor de meeste banen in de rampgebieden. Bij dit onderzoek zijn 43 getroffen ondernemers bevraagd en zijn bedrijven met 0 tot 9 medewerkers gedefinieerd als ‘micro-ondernemingen’. Bedrijven met 10 tot 49 medewerkers zijn ‘kleine ondernemingen’ en bedrijven met 50 tot 249 medewerkers zijn ‘middelgrote ondernemingen’.

Verliezen en schade
De overstromingen hebben voor alle micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (KMO’s) directe fysieke effecten en meer indirecte effecten. De directe fysieke effecten zijn schade aan gebouwen en inventaris door het overstromingswater. De indirecte effecten zijn personeelsproblemen, verstoringen van de toeleveringsketen en minder klandizie door schade aan de omliggende infrastructuur. Beide effecten kunnen de dagelijkse bedrijfsvoering voor langere tijd onderbreken. In combinatie met complicerende factoren kunnen deze effecten leiden tot permanente bedrijfssluitingen. Een veel voorkomende complicerende factor is het gebrek aan financiële reserves om vernietigde apparatuur, aanplanten of voorraden te vervangen of om de financiële gevolgen van de ongeplande inactiviteit op te vangen. De permanente sluitingen hebben niet alleen gevolgen voor de ondernemers maar ook voor de werknemers en de gemeenschappen waarin de KMO’s actief zijn.

Het onderzoek wijst verder op wijdverbreide verliezen en schade voor alle categorieën micro- en kleine ondernemingen. De overstromingen hebben de dagelijkse bedrijfsactiviteiten van dit soort bedrijven volledig tot stilstand gebracht. De gebouwen van de meeste micro- en kleine ondernemingen staan onder water of hun inventaris is aangetast of weggespoeld door het overstromingswater. Veel van deze ondernemers hebben hun gehele aanplant verloren. Vooral informele micro-ondernemingen zijn zwaar getroffen. Factoren zoals het ontbreken van een wettelijke status en de kleinschaligheid van hun activiteiten verergeren de gevolgen van de ramp voor dergelijke bedrijven.

Relatief weinig zelfstandige ondernemers hebben door de overstromingen fysieke schade opgelopen. Ze hebben wel een aantal weken van bestaan verloren en dreigen daardoor in een vicieuze cirkel van schulden terecht te komen. De tragische impact van de overstromingen op zelfstandige ondernemers is moeilijker vast te stellen. Dit komt door de grote variatie in de aard van hun bedrijvigheid en hun mobiliteit. Sommige zelfstandige ondernemers bieden hun diensten of producten aan op meerdere locaties, terwijl anderen hun (bedrijfs)activiteiten uitoefenen op een vaste locatie. Dit verschil in opzet komt ook tot uiting in de door hen geleden verliezen.

Meer dan 85 procent van de getroffen ondernemers heeft nu geen passende herstelmogelijkheden. Zeventig procent van hen rekent niet op herstelfondsen of op overheidsondersteuning. Nu de ondernemers geleidelijk vat krijgen op de tragedie die hen is overkomen, zullen velen van hen uiteindelijk geld lenen van geldschieters met rentetarieven die kunnen variëren tussen 25 en 60 procent. De uitbuiting van de hulpeloosheid van de getroffen ondernemers is alarmerend. De ondernemers die geld lenen tegen zulke exorbitante rentetarieven lopen het risico in een schuldenval te belanden.

Verwachtingen ondernemers
In Suriname zijn de gevolgen van de klimaatverandering duidelijk te merken aan de verschuiving van de seizoenen en de steeds terugkerende overstromingen. De recordbrekende regenval en de ongekende wateroverlast kunnen niet los gezien worden van de klimaatverandering. De getroffen ondernemers verwachten in de toekomst goede voorlichting en gerichte communicatie van de overheid om de impact van overstromingen op hun bedrijf te verkleinen. De overheid dient de ondernemers daarbij onder andere te informeren of locaties al dan niet in of nabij een overstromingsgebied of in een overstromingsgevoelig gebied liggen. De ondernemers hebben behoefte aan innovatieve benaderingen voor risico-overdracht, zoals micro-verzekeringen om bij rampen een sneller herstel te bevorderen.

Maar voor nu hebben de ondernemers het meest behoefte aan spoedig herstel van de schade in de rampgebieden en reconstructie van de omliggende infrastructuur. Het onderzoek heeft aangetoond dat ze zowel een fysieke als een psychologische last van verlies dragen. Dit in combinatie met zorgen om hun leven in stand te houden zodra de overstroming zich terugtrekt.

Vincent Roep