Assembleelid Ebu Jones
De initiatiefnemers van de voorgestelde hervormingen binnen de Surinaamse rechtsorde zijn niet tot andere inzichten gekomen na de recente lezingen, discussies en andere opvattingen uit het publieke debat over de hervorming van het Openbaar Ministerie en de invoering van een derde rechterlijke instantie. “De noodzaak tot modernisering van het Openbaar Ministerie (OM) en de invoering van een derde rechterlijke instantie is onverminderd gebleken”, zegt parlementariër Ebu Jones in gesprek met Starnieuws.

Jones heeft vorige maand samen met vijf collega-parlementariërs van de coalitie vier initiatiefwetten ingediend om de grondwet te wijzigen en deze hervormingen mogelijk te maken. Volgens hem hebben met name de lezingen met een internationaal karakter juist bevestigd dat Suriname voor vergelijkbare uitdagingen staat als andere landen.

Tijdens die bijeenkomsten werd inzicht gegeven in hoe landen omgaan met institutionele hervormingen binnen de rechterlijke macht. Over de invoering van een derde rechterlijke instantie, de cassatierechter, bestaat volgens Jones inmiddels brede consensus. De vraag is nog of Suriname kiest voor een eigen opzet of aansluiting zoekt bij een regionaal model, zoals de Caribbean Court of Justice. Die keuze wordt uiteindelijk aan de regering gelaten, maar de initiatiefnemers willen de derde instantie grondwettelijk zodanig verankeren dat beide opties mogelijk blijven.

Jones wijst erop dat ook het Openbaar Ministerie erkent dat veranderingen noodzakelijk zijn. De procureur-generaal heeft volgens de initiatiefnemers expliciet aangegeven dat het OM niet op dezelfde manier kan blijven functioneren en dat modernisering en vernieuwing nodig zijn. “Dat sluit aan bij het doel van het initiatiefvoorstel: versterking van het OM door hervorming van het systeem, niet door de focus op individuele functionarissen”, zegt Jones.

Wat betreft het voorstel om te komen tot een college van procureurs-generaal zegt Jones dat tijdens de lezingen daartegen geen fundamentele bezwaren zijn geuit. Wel zijn de voordelen en uitdagingen besproken van zowel het huidige systeem als mogelijke alternatieven. Wat volgens de initiatiefnemers ontbrak, was een inhoudelijk argument waarom de hervorming niet zou passen binnen het Surinaamse rechtssysteem. “Integendeel: er was brede overeenstemming dat het huidige systeem aan vernieuwing toe is.”

De initiatiefnemers wijzen kritiek van de hand dat het voorstel zou neerkomen op een politieke afrekening of etnische agenda. Dergelijke uitlatingen noemen zij ongegrond en onprofessioneel. Het voorstel is volgens hen juist bedoeld om de invloed van één persoon te beperken en het vertrouwen in het instituut te versterken door besluitvorming te spreiden over meerdere functionarissen.

Jones wijst erop dat het benoemen en aanstellen van een procureur-generaal een constitutionele handeling is van het staatshoofd en geen politieke. De wet stelt duidelijke eisen aan deskundigheid en ervaring, terwijl ook het Hof van Justitie een adviserende rol heeft. Door te kiezen voor een college van procureurs-generaal zou het risico van politisering verder worden verkleind.

De parlementaire commissie die de initiatiefwetten heeft voorbereid voor openbare behandeling vandaag, heeft geen nieuwe voorstellen gedaan en slechts een rapportage uitgebracht voor de vergadering. Eventuele nieuwe inzichten kunnen via amendementen worden verwerkt. Voor een grondwetswijziging is een tweederdemeerderheid van 34 stemmen nodig. Volgens Jones wordt het voorstel breed gedragen binnen de coalitie, al kan het parlementaire debat nog alle kanten opgaan.

Wanneer de hervormingen daadwerkelijk worden ingevoerd, hangt af van het verloop en de intensiteit van de behandeling in De Nationale Assemblee. Eerst zal de grondwet moeten worden gewijzigd, waarna uitvoeringswetten volgen. Over de exacte tijdsduur kan volgens Jones nog geen uitspraak worden gedaan.